Filmpje 14: Van m’n melk met honing

Ik herinner me nog goed één van de eerste keren dat ik in de les van de imkerclub zat. Imkers met jarenlange ervaring vertelden me dat ermee beginnen misschien niet zo moeilijk is, maar het volhouden wel. Imkeren is een verhaal van vallen en opstaan. Van proberen en opnieuw beginnen. En nog eens opnieuw beginnen en herbeginnen…..
Afscheid nemen van een bijenvolk waar je intensief voor gezorgd hebt bracht me toch meer van m’n melk (met honing) dan ik had kunnen denken…



Filmpje 13: De slachterij

Aan het eind van het bijenseizoen vindt de darrenslacht plaats.
Een vreemde, bijna gruwelijke daad van de werksters. Darren, de mannetjes,  zijn in de winter overbodig. Ze eten mee van de wintervoorraad en in het beste geval houden ze mee de koningin warm. Maar deze magere inzet zijn de werksters liever kwijt dan rijk. Daarom krijgen de darren aan het eind van het bijenseizoen, wanneer de herfst zijn intrede doet, geen eten meer waardoor ze verzwakken. Ze worden uiteindelijk de kast uitgejaagd. En een leven buiten de kast overleefd een dar niet.

Een jaar geleden op het dak van een rusthuis in Antwerpen Centrum werden veel darren geslacht….

Filmpje 12: Varroa, de boosdoener.

De Varroa Destructor…..een mijt die me al heel wat kopzorgen heeft bezorgd. Hoe haar in godsnaam bestrijden?
De varroamijt is heel klein, maar wel met het blote oog te zien. Ze nestelt zich zowel op het broed als op volwassen bijen en leeft van hun voedingssappen. Hierdoor worden misvormde bijtjes geboren en verzwakken de volwassen bijen. Nefast voor het bijenvolk. De varroa is één van de belangrijkste oorzaken van de massale bijensterfte.
Hoe de varroa bestrijden (nadat je de honing hebt geoogst, uiteraard) is een zoektocht in wat mag en niet mag. Veel wetten en regels. Maar vooral veel onduidelijkheid. Chemische middelen om de varroa uit te schakelen zijn bij wet verboden. Biochemische middelen, zoals mierenzuur, mogen wel maar enkel op voorschrift van de dierenarts. Het verwijderen van het darrenbroed is ook een optie. Of misschien niet ingrijpen, een schietgebedje doen en hopen dat de varroa niet zal toeslaan.
Eerlijk? In het bestrijden van deze mijt zie ik door de bomen het bos niet.
Voor de jaren ’80 bestond ze niet in ons land. Het moet leuker imkeren zijn geweest.
Dus alle tips, voorstellen en ervaringen zijn meer dan welkom!

Filmpje 11: Voor 1 kilo honing moeten bijen een afstand afleggen van meer dan drieënhalf keer de aardomtrek

Bijen werken zich letterlijk dood. Ze werken dag en nacht en slapen nooit.
Om 1 grammetje honing te kunnen maken moeten ze zo’n acht tot tienduizend bloemen bezoeken. Voor 1 kilo honing moeten de bijen een afstand afleggen van meer dan drieënhalf keer de aardomtrek!
Maar wat is honing eigenlijk? Heel kort door de bocht is honing bijenkots. Jawel.
Een bij vliegt van bloem naar bloem om zo nectar te vergaren. De nectar wordt opgeslagen in hun honingmaag.
Wanneer ze terug naar de kast vliegt worden er enzymen aan toegevoegd. Eenmaal aangekomen in de kast geeft de haalbij de honing door aan een huisbij die er ook enzymen aan zal toevoegen. De nectar zal verschillende keren worden doorgegeven. Hierdoor verdampt het water uit de nectar en ontstaat er een verdikking. Ook de suikers worden hierdoor omgezet in fructose en glucose.
Dit gouden goedje wordt vervolgens opgeslagen in de zesdelige cellen. De cellen worden verzegeld door een flinterdun wasdekseltje waardoor de honing lang bewaard kan worden.
De smaak en kleur van de honing heeft te maken met de bloemen en bomen waarop gevlogen wordt. Klaverhoning is licht van kleur, acacia lopend van substantie, Koolzaad heeft dan weer een heel specifieke scherpe smaak en Heidehoning is dan weer eerder donkerder van kleur en warmer van smaak.
De meeste honing die je vindt is een mengeling van allerlei bloemen en bomen en noemen ze doorvoor ‘bloemenhoning’.
Imkers zijn dieven. Honing is het voedsel van de bijen. Ze slagen de honing op in ramen om zo de winter door te komen. Wij profiteren van al het harde werk van onze bijen. Wat imkers doen is suikerwater in de plaats geven. Een liter water vermengd met één kilo suiker. Dat er minder voedingstoffen in suikerwater zit dan in honing staat als een paal boven water. Daarom is het belangrijk om genoeg honing in de kast te laten zitten, zodat ze genoeg voedingsstoffen binnen krijgen. Misschien vragen we teveel van onze bijen. Willen imkers teveel honing vergaren? Dat het suikerwater de bijen verzwakt. De kans is groot. Ik denk dat we af en toe honing mogen stelen, maar niet teveel;)
Ik geef toe, die eerste hap honing gemaakt door je eigen bijen….dat is goud goed! En dat gouden goedje mogen delen? Dat is nog fijner!
Een jaar geleden op het dak van het rusthuis….

Filmpje 10: Bijen zijn racisten

Johan is de voorzitter van de bijenclub. Mijn leermeester die mij stap voor stap heeft  begeleid in dit proces. Een man met geduld en jaren ervaring. Ideaal.
Mijn eerste volkje stond nu al enkele weken op het dak van het rusthuis in de stad. En dus vond hij dat het tijd werd om er een tweede bijenkast bij te plaatsen.
Ik blij, uiteraard.
Hoe dat ging en om enkele wist-je-datjes rijker te worden moet je maar gewoon naar het filmpje kijken;)

Filmpje 9: Heb jij een wondermiddel?

Geen bijen zonder af en toe een bijensteek, helaas…
Een bijenvolk zal er alles aan doen om haar koningin te beschermen ook al moet ze haar eigen leven ervoor laten.
Wanneer een bij steekt verliest ze haar angel en het gifblaasje. Hierdoor sterft ze.
Het zijn alleen de werksters, de vrouwtjes, die steken. De darren, de mannen, die doen daar niet aan mee.
De koningin heeft ook een angel maar zal niet zo gauw steken en al zeker niet ter verdediging. Dat doen de werksters wel voor haar. Ze zal haar angel eerder gebruiken als steekwapen om te vechten tegen een rivale, een eventuele andere koningin. Want een bijenvolk kan maar één koningin hebben. Ze zal niet sterven omdat ze haar angel verliest, want de angel van een koningin heeft minder weerhaakjes en verliest haar dus minder snel. Ze zal eerder gewond raken door de steekpartij.
Wat te doen bij een bijensteek? Wanneer je niet allergisch bent is het hooguit enkele dagen een lastig gevoel. Ben je wél allergisch moet je opletten, uiteraard.
Ik heb mijn oor eens te luisteren gelegd bij imkers die al jaren in het vak zitten. Wat doen zij als ze gestoken worden?
Heb jij het ultieme wondermiddeltje om een bijensteek te verzachten? Laat het me weten!
Alle tips welkom;)

Filmpje 8: Tijd voor suikerbonen!

Wanneer het hoogzomer is kan de koningin zo’n 2000 eitjes per dag leggen. Ze legt de eitjes in zeshoekige cellen van was.
De was wordt gemaakt door de werksters. Ze hebben 8 wasklieren op hun buik en zweten de was uit. De was stolt en met hun voorpoten kneden ze de wasschilfertjes om zo de cellen te kunnen bouwen. Dat bouwwerk zit ingenieus in elkaar. Alle hoeken zijn exact 120 graden. Ideaal om stuifmeel en nectar in op te slagen en als broedkamers te gebruiken.
De cellen waar de darren (mannetjes) uit geboren worden zijn ietsjes groter dan de cellen waar de werksters (vrouwtjes) uit geboren worden. De cel waar een koningin uit geboren wordt noemen ze een koninginnedop. Die dop is zo groot als het topje van je pink.
Een werkster doet er 21 dagen over om geboren te worden, een dar 24 dagen en een koningin slechts 16, zij krijgt gedurende haar ontwikkeling super powerfood genaamd koninginnebrij.
Dus moet je voorstellen, elke dag zo’n 2000 eitjes per dag. Het verloop van geboortes is groot. En die eerste geboorte zien, dat is toch een bij-zonder moment.
Een jaar geleden ergens in juni….

Filmpje 7: Stuifmeelbroek

Ramen kapot gehageld. Auto’s vol blutsen door de gigantische hagelbollen. Hele oogsten kapot gekatapulteerd. Veel schade vorige zomer toen de hagelstorm ons land overviel.
En mijn bijen? Alsof het leek dat er niets gebeurd was….;)
Daar staat ze, de bijenkast, te blinken op het dak van een rusthuis in Antwerpen centrum.
Vanaf dag één leek het erop dat de bijen hun weg wel konden vinden in ’t Stad.
Een werkster leeft in de zomer zo’n 6 weken. De eerste drie weken zal ze taken uitvoeren binnen in de kast. Vanaf week 4 zal ze opzoek gaan naar nectar (voor honing), water, propolis (kithars van bomen) en stuifmeel. En dat laatste is net zo belangrijk als nectar, zo niet nog belangrijker.
Van stuifmeel maken bijen Honingbrood. Een stuifmeelmengsel vol mineralen, eiwitten, vetten en vitamines. Het is hun voeding om voldoende krachten te hebben om al hun taken naar behoren te kunnen uitvoeren.
En daarom zijn bloemen en planten heel belangrijk voor de bijen! Via het internet vind je tal van lijsten welke bloemen en planten een goeie nectar en stuifmeel dracht hebben voor de bijen.
Aan de kleur van het stuifmeel dat aan hun pootjes hangt kan je vaak zien van welke bloemen het stuifmeel afkomstig is.
Hebben ze een oranje stuifmeelbroekje aan komt het stuifmeel van de paardenbloemen. Kleurt het mooi geel zijn ze op bezoek geweest bij de wilg, hazelaar of klimop. En de klaprozen kunnen er voor zorgen dat ze met een zwarte stuifmeelbroek thuiskomen.

Filmpje 6: Als de bijen naar huis toe vluchten, zit er regen aan de luchten.

En toen was er de hagelbui. Hagel zo graag als ijsblokjes die je in je gin tonic doet. Alleen vielen ze met bakken uit de lucht om 03.00u ’s nachts.
En daar stond mijn bijenkast op het dak. Alleen. Onbeschermd.
De temperatuur in een bijenkast schommelt rond de 35 graden. Mocht het warmer worden regelen ze de temperatuur met een eigen airconditioning systeem door te flapperen met hun vleugels waardoor er luchtcirculatie ontstaat.
Bijen houden geen winterslaap maar gaan in winterrust. Ze vormen een ovaal met z’n allen die de hele tijd dicht bij elkaar in beweging is. Zo houden ze zichzelf en vooral de koningin warm.
Maar een gigantische hagelbui middenin een zomerse nacht….dat had ik niet zien aankomen. Maar m’n bijen misschien wel. Want een oud spreekwoord zegt: Als de bijen naar huis toe vluchten, zit er regen aan de luchten.
Een jaar geleden…

Filmpje 5: Hare Majesteit de Queen

Daar staat ze dan mijn eerste bijenvolk op het dak van het rusthuis in Antwerpen Centrum.
Ondertussen alweer een jaar geleden. En trots dat ik was.
Bijen zorgen voor bestuiving van bloemen en planten. Maar ook voor bestuiving tussen mensen. Van de bewoners van het rusthuis tot imkers in Tokyo. Mijn zoektocht om de bijenwereld te begrijpen heeft me heel fijne ontmoetingen opgeleverd. Zoals lieve Raymonda, bewoonster van het rusthuis. Mijn liefde voor de bijen kon ik vanaf het begin met haar delen. Heerlijk nieuwsgierig dat ze was.

Bijen zijn oneindig fascinerend. Een oud spreekwoord zegt: “Wie Gods wonderen wil gadeslaan, moet maar naar de bijen gaan.”

En het contentement is groot wanneer je tussen 50.000/70.000 bijen de koningin kan spotten. Zij is de queen, hare majesteit. Zonder haar is er geen volk. Ze is groter ranker en slanker dan haar werksters. Ze leeft zo’n 5 a 6 jaar en zet tienduizenden bijen op de wereld. Moet je voorstellen; per jaar legt ze zo’n 170.000 eitjes. Ze legt twee soorten eitjes; bevruchte en onbevruchte. Uit de onbevruchte worden de darren, de mannen, geboren. Uit de bevruchte worden de werksters geboren.

De koningin zelf wordt geboren uit een koninginnedop. Een cel zo groot als een vingerkootje. Ze wordt gevoed met koninginnebrij. En net dat voedsel maakt het verschil. Superpowerfood, waar wij mensen ook graag in geloven (maar daarover later meer).

Laat ons eerst even kijken naar Hare Majesteit de Queen.
Een jaar gelden….